Bài thơ là sự thu gọn của đời sống đang hoạt động, cả ánh sáng và bóng tối, nụ cười và nước mắt, mãn nguyện và thất vọng..., do đó nó cũng có những quy luật sống động như chính những nguyên lý tạo ra đời sống.
    Thi sĩ nói riêng, những  nghệ sĩ nói chung, và tất  cả mọi người đều đi tìm thực tại: một thế giới hài hòa (cosmos, chữ “vũ trụ” của văn hóa TP có nghĩa là hòa điệu) nằm đâu đó đằng sau những hình tướng tầm thường hầu như không có sự sống của cuộc đời bình thường và khô hạn này

   Thi sĩ, người thiết lập một con đường ngôn ngữ, một thế giới ngôn ngữ, dù để cho cái Đẹp (Mỹ), cho cái Thật (Chân), hay cho cái Tốt (Thiện), thì thế giới ngôn ngữ đó bao giờ cũng in đậm nét sự tìm lại, nhớ lại, khám phá trở lại cái thiên đường hài hòa đã mất, hay nói một cách triết học, in đậm sự mong mỏi trở về Hữu thể, nỗi nhớ quê nhà Hữu thể (nostalgie de l'Etre).

  Ngài Trúc Lâm Sơ tổ Trần  Nhân Tông có trước tác  bài Cư trần lạc đạo phú,  dài mười hội, cuối bài phú có bốn câu kệ. Xưa nay, bài phú dài ít người thuộc, nên khi nhắc Cư trần lạc đạo thường khiến mọi người nhớ đến bài kệ:
Cư trần lạc đạo thả tùy duyên
Cơ tắc xa hề khốn tắc miên
Gia trung hữu bảo hưu tầm mịch
Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền.

   Phải chăng, Đoạn trường tân thanh được viết ra để minh họa cho “tài mệnh tương đố, tạo vật đố tài” như quan niệm thông tục dân gian qua một cô Kiều khổ đau, đày đọa; một vấn đề tầm thường như vậy thì không làm nên được một cái gì cả. Đằng này Đoạn trường tân thanh của Nguyễn Du hẳn phải có một cái gì đó sâu rộng hơn mới làm nên một kiệt tác để đời như thế.

      Sách Tục ngữ Phong dao của  Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc  (1890-1942) đã ghi nhận về bài ca dao ngắn ấy:
"Đêm đêm tưởng dạng Ngân hà
Bóng sao Tinh đẩu đã ba năm tròn
Đá mòn nhưng dạ chẳng mòn
Tào Khê nước chảy, lòng còn trơ trơ”.
(Tục ngữ Phong dao, tập dưới, NXB Mặc Lâm, S, 1968, tr.85)